De geschiedenis van whisky

Zolang er mensen zijn, is er gedistilleerd. De Griekse wijsgeer Aristoteles beschreef in 322 voor Christus al een heel eenvoudig distillatieproces: het verhitten, verdampen en condenseren van alcohol. De distilleerkunst werd door de Arabieren westwaarts gebracht en door de Moren geïntroduceerd in Spanje. Alcoholdistillatie werd daar oorspronkelijk toegepast bij de bereiding van parfums en medicijnen. Al snel werd ontdekt dat alcohol ook uit granen kon worden gedistilleerd. Sinds het eind van de 15de eeuw gebeurt dat ook in de Schotse Hooglanden. In 1644 werd er voor het eerst belasting op het maken van whisky geheven. En in 1823 werd het stoken van whisky legaal. De eerste distilleerderij die in 1824 zijn vergunning kreeg, was The Glenlivet. De eerste Single Malt die geëxporteerd werd - eind jaren zestig - was Glenfiddich.

Keltisch levenswater

Het woord whisky is afkomstig van uisge beatha, Keltisch voor levenswater. Water, vuur en gerst vormen al meer dan 500 jaar de belangrijkste benodigdheden voor het maken van whisky, een sterke drank met minimaal 40% alcohol. Na minimaal drie jaar rijpen in eikenhouten vaten (dat gebeurt zo sinds 125 jaar), wordt de Whisky gebotteld en gedronken.

Van whisky bestaan duizenden soorten en merken. Zo zijn er Single Malt Whisky's, Vatted Malt Whisky's, Blended Whisky's en Grain Whisky's. De belangrijkste landen waar whisky gemaakt wordt zijn Schotland, Ierland, de Verenigde Staten (in deze laatste twee landen schrijven ze Whiskey), Canada en Japan. De meest zuivere vorm van Whisky is de Single Malt Whisky.

Single Malt Whisky

Een Single Malt Whisky wordt, in tegenstelling tot andere soorten, uitsluitend uit gemoute gerst gestookt en is afkomstig uit één distilleerderij. Net als voor alle andere Whisky's is voor een Single Malt Whisky een goede waterbron nodig. De talrijke waterstroompjes in het Schotse landschap voorzien hierin rijkelijk. Voordat het vergistingsproces van de gerstkorrels begint, moeten deze eerst in water ontkiemen (het mouten). Vervolgens wordt de ontkiemde gerst gedroogd op een geperforeerde plaatstalen vloer, waaronder warme lucht, afkomstig van een turfvuur, wordt aangevoerd. Het gebruik van turf verleent de meeste Malt Whisky's een karakteristieke smaak en geur. Als de gemoute gerst is gedroogd, wordt dit, na grof te zijn gemalen, waarbij het aanwezige zetmeel wordt omgezet in suiker vermengd met warm bronwater tot een temperatuur van ongeveer 60 graden Celsius. Aan deze suikerhoudende brij wordt gist toegevoegd en zo ontstaat alcohol. Daarna gaat het vocht naar de potstills - de traditionele uivormige koperen ketels - voor het distilleerproces. Elke distilleerderij heeft een ander formaat ketel met een eigen vorm. Dit is naast factoren als klimaat, bodemgesteldheid, soort water en bereidingsproces van grote invloed op de smaak en het karakter van de Malt.

Scotch Single Malt Whisky

Schotland wordt gezien als de bakermat van de Whisky. Momenteel is het de grootste exporteur ter wereld op het gebied van Whisky, voornamelijk Blended Whisky. Op dit moment zijn er in Schotland nog 92 Malt distilleerderijen actief. Op de distilleerderijen houdt de Whisky Maker het hele productieproces nauwlettend in de gaten. Zo ook het rijpingsproces in de vaten en het bottelen. Voor de vaten (barrels) wordt hoofdzakelijk Amerikaans eiken gebruikt, bij voorkeur vaten waarin al Bourbon Whiskey heeft gerijpt. Ook worden Spaanse sherryvaten gebruikt. Want de keus van de vaten en de duur van het rijpen (minimaal drie jaar) is eveneens van grote invloed op de uiteindelijke smaak, kleur en geur van de Whisky.

De omgevingsfactoren en de verschillen in bereidingswijze in de streek van herkomst beïnvloeden de smaak van een Single Malt. De belangrijkste Schotse whisky-gebieden op een rij (en een overzicht van de merken Scotch Single Malt Whisky die bij de SSMWSociety zijn aangesloten):

Highlands & Islands

Gelegen in het hoge noorden van Schotland. Tot dit gebied behoren ook de eilanden (behalve Islay). Dit gebied, de Northern Highlands is bergachtig; de heldere beekjes, de met heide begroeide heuvels en de groene valleien geven de Malt Whisky's hun boeiende aroma's en smaken. Zo heeft elke Whisky zijn eigen karakter, dat sterk bepaald wordt door de ligging en de watervoorraad ter plaatse.

Speyside

Eigenlijk onderdeel van de Highlands, maar altijd apart genoemd vanwege het aantal grote whiskynamen. Met zijn overvloedige voorraad vers water, gerst en turf heeft Speyside alles in huis om mooie Malt Whisky te distilleren. De distillateurs in deze streek maken veel gebruik van ondergrondse waterbronnen. De zuiverheid van dit water draagt bij aan de kwaliteit van het eindprodukt. Het water stroomt in dit deel van Schotland veel langer over granietheuvels, wat de whisky een aparte frisheid geeft.

Lowlands

In dit deel van Schotland zijn geen granietheuvels. En de turf heeft er een subtiel karakter. Verder is er veel uitstekende gerst en zuiver water. De Lowlands wordt wel de gerstschuur genoemd van de Schotse Malt Whisky Industrie. Lowland Malts hebben een zoetere, zachtere smaak dan de Malts uit andere streken. De meeste Lowland Malts worden met heel weinig turf bereid.

Campbeltown

De zeelucht van het schiereiland Mull of Kintyre, waarop het stadje Campbeltown ligt, geeft de Malts van deze streek een speciale, zilte smaak.

Islay

De acht distilleerderijen op dit 'Malt-eiland' produceren totaal verschillende Whisky's. Aroma en smaak worden nadrukkelijk gekenmerkt door de invloed van turf, zeewier en jodium.